Terminy

Przewagi produkcyjne poszczególnych buhajów zawarte w naszym katalogu odnoszą się do holenderskiej bazy produkcyjnej, która jest najwyższą bazą na świecie.

W każdym kraju jest prowadzona wycena buhajów na podstawie tam przyjętych wartości genetycznych. Buhaje są wyceniane na podstawie córek urodzonych po danym buhaju w danym kraju, a przewagi hodowlane są liczone od średniej bazy genetycznej tego kraju (ostatnia baza została ustalona w 2010 roku). Z tego powodu przewagi produkcyjne z różnych krajów nie mogą być ze sobą bezpośrednio porównane, a wszystkie próby ich ujednolicenia są niewiarygodne o czym świadczy Interbull.

W tabeli nr 1 przedstawiono porównanie średnich wydajności ze stad ocenianych w Polsce i w Holandii. W Polsce pod oceną znajduje się zaledwie 32% populacji, w Holandii ponad 85%. Jeśli w katalogu opracowanym na podstawie holenderskiej bazy widnieje zapis: +1000 kg mleka, +0,10% tłuszczu i +0,20% białka oznacza to w uproszczeniu, iż średnia wydajność córek danego buhaja jest większa o te wartości od średniej całej populacji krów w Holandii czyli powinna wynieść: w przypadku np. odmiany czarno-białej: 9234 kg mleka, 4,41% tłuszczu oraz 3,64% białka. Analogicznie te same przewagi w katalogu opracowanym na podstawie bazy polskiej po przeliczeniu na rzeczywiste wartości wydajności dają przy odmianie czarno-białej: 8742 kg mleka, 4,17% tłuszczu i 3,55% białka.

Średnia wydajność krów za 2014 rok (305 dni laktacji)
HF czarno-białyHF czerwono-biały
HolandiaPolskaHolandiaPolska
kg mleka8234774275627068
% tłuszczu4,314,074,524,15
% białka3,443,353,523,37

To samo odnosi się do cech pokrojowych i cech funkcjonalnych. Dla porównania 1 odchylenie standardowe dla cech pokrojowych w Polsce to 10, podczas gdy w Holandii 4. Przedstawia to wykres

Na prawidłową wycenę składa się również rzetelność, szeroko pojęta wiedza oraz doświadczenie osób oceniających w danym kraju. Nie ma wątpliwości, że hodowla holenderska jest obecnie wiodącą na świecie.


Na stronie i w katalogach wycena jest przedstawiana na bazach:

- baza HF czarno-biały: zwierzęta, które posiadają więcej niż 50% genów rasy HF odmiany czarno-białej

- baza HF czerwono-biały: zwierzęta, które posiadają więcej niż 50% genów rasy HF odmiany czerwono-białej, czerwonego bydła mlecznego, Guernsey, Angler, Brown Swiss, Jersey, Montbéliarde, Normande i mlecznego Shorthorn

- baza Belgijskaj Niebieska: zwierzęta, które posiadają więcej niż 50% genów rasy Belgijskiej Niebieskiej lub genów  ras wschodnio-flandryjskich  (West Flanders Meat)

- baza Local: zwierzęta wszystkich pozostałych ras między innymi: lokalne holenderskie i flamandzkie rasy (MRI, rasa fryzyjska FH, Groninger Blaarkop), inne podwójnie użytkowe rasy (np. Simentaler), inne rasy mięsne (np. Limousine, Blonde d'Aquitaine)

Wycenę każdego buhaja można znaleźć tutaj.


CECHY FUNKCJONALNE

Płodność - indeks ten oznacza, że córki buhaja wycenione na 101 mają okres wycieleniowy krótszy o 1,1 dnia od średniej w populacji.

Zdrowotność wymienia - Średnia tego indeksu to 100. Im więcej punktów, tym lepsza zdrowotność wymienia i mniej mastitis. Córki buhaja o indeksie zdrowotności wymienia 104 mają o 3% mniej przypadków mastitis, które jest jednym z ważniejszych problemów zdrowotnych w hodowli bydła. Dzięki lepszej zdrowotności wymienia są mniejsze straty w produkcji mleka, niższe koszty leczenia i pracy, mniej przymusowego uboju.

Liczba komórek somatycznych - średni indeks to 100. Jeśli buhaj ma indeks komórek somatycznych 104 to oznacza to, że jego córki będą miały o 10 000 mniej komórek somatycznych w mleku.

Łatwość porodów (wycieleń) - wartość średnia wynosi 100. Jeśli wskaźnik przekracza 100, to cielęta po takim buhaju rodzą się z mniejszymi problemami okołoporodowymi niż to jest przeciętnie. Wskaźnik powyżej 103 oznacza łatwe porody i takie buhaje polecane są do krycia jałówek.


EKSTERIER

W Holandii eksterier ocenia się w dwóch skalach:

ocena ogólna eksterieru (razem eksterier) w skali liniowej - opisuje całkowity wygląd krowy. Na ocenę składają się punkty za ramę (30%), wymię (40%) oraz nogi i racice (30%). Ocena ta określa, w jakim stopniu zwierzę odpowiada przyjętemu standardowi rasy. Średnia ocena populacji wynosi 100 punktów.

ocena eksterieru za pomocą skali AV
EX (excellent) - krowy wybitne, które otrzymały powyżej 90 punktów, w Holandii najlepsza krowa otrzymała maksymalnie 94 punkty
VG (very good) - krowy bardzo dobre, które otrzymały 85-90 punktów
Good - krowy ocenione jako dobre, które otrzymały 80-85 punktów
Fair - krowy wycenione jako dostateczne, które otrzymały 75-80 punktów
Poor - krowy słabe, które wyceniono na 70-75 punktó

UWAGA!  80 punktów w skali AV = 100 punktów w skali liniowej

Jeśli wskaźnik w skali liniowej przekracza 100, to córki tego buhaja są lepsze pokrojowo od średniej swoich rówieśnic (w klasyfikacji AV jest to symbol VG lub EX).


Indeks długości strzyków - optymalna długość strzyków to 6,5 cm. Populacja krów w Holandii mieści się w przedziale 6 – 7 cm. Jedno standardowe odchylenie to 0,05 cm. Jeżeli The Voice ma długość strzyków 96 czyli 4 odchylenia i co za tym idzie skraca je o 0,2 cm (4 x 0,05cm). Natomiast Albiorix rf ma indeks wymienia 106 co oznacza że wydłuża strzyki o 0,3 cm (6 x 0,05 cm).


Terminy związane z genetyką

"RF+" (ang. Red Factor) oznacza, iż buhaj czarno-biały jest ukrytym nosicielem genu czerwonego umaszczenia. Gen czerwonego umaszczenia jest genem recesywnym i dziedziczy się go według pierwszego prawa Mendla. Potomstwo po buhaju, który jest jego nosicielem będzie bądź czarno-białe, bądź czerwono-białe, jeśli krowa jest czerwono-biała lub jest również ukrytą nosicielką genu czerwonego umaszczenia.

"BR+" oznacza, iż buhaj posiada tzw. telsar factor. Jego cielęta rodzą się czerwono-białe, a po roku stają się czarno-białe i takie pozostają.

"PO+" lub przy nzawie buhaja "Pp" oznacza, iż buhaj posiada gen bezrożności. Ponieważ gen bezrożności P jest dominujący, po skojarzeniu buhaja Pp z rogatymi krowami połowa urodzonych cieląt będzie bezrożnych.

Biały grzbiet - Jest to bardzo silny gen, który utrzymuje się w populacji do ósmego pokolenia. Mimo powszechnie przyjętej opinii, cecha białego grzbietu jest jedynie cechą umaszczenia, a nie cechą, która wyznacza nową rasę. W naszym katalogu zamieściliśmy buhaje, które mają gen "białego grzbietu", a są to 100% buhaje rasy holszyńsko-fryzyjskiej.


“BL-” oznacza, iż buhaj jest wolny od nosicielstwa genu wrodzonego niedoboru leukocytarnych cząsteczek adhezyjnych (inaczej syndromu wrodzonego braku odporności BLAD)
“CV-” oznacza, iż buhaj jest wolny od nosicielstwa genu zespołu zniekształceń kręgosłupa (CVM - Complex Vertebral Malformation)
“DP-” oznacza, iż buhaj jest wolny od nosicielstwa genu niedoboru syntetazy monofosforanu urydyny (DUMPS)
“BY-” oznacza, iż buhaj jest wolny od nosicielstwa genu brachyspiny

"CD-" oznacza, iż buhaj jest wolny od nosicielstwa genu zwanego "Deficytem cholesterolu CD"

Więcej informacji o chorobach genetycznych bydła znajduje się TUTAJ.


BIAŁKO MLEKA

Najważniejsze geny białek mleka należące do markerów przydatności technologicznej, zawartości białka i tłuszczu w mleku to:

1. CASK czyli kappa-kazeina (k-kazeina). Jest to najważniejsze białko w mleku, które odgrywa zasadniczą rolę zarówno w odchowie potomstwa, jak i przetwórstwie serowarskim. Jego zawartość w mleku krowim stanowi ok. 78% - 85% ogółu białek mleka. Występują trzy genotypy k-kazeiny: AA, AB, BB. Są one łączone z cechami użytkowości mlecznej krów oraz z przydatnością mleka do przetwórstwa, a w szczególności do produkcji serów.

Kappa-kazeina AA:

- wysoka wydajność mleczna

Kappa-kazeina AB:

- wydajność mleczna na poziomie pośrednim między AA i BB

- lepszy odchów cieląt

- największe dobowe przyrosty (ponad 900g)

- największa masa ciała przy odsadzeniu (ponad 240 kg)

Kappa-kazeina BB:

- większa ilość białka ogólnego, kazeiny i białek serwatkowych w mleku

- większa zawartość tłuszczu w mleku

- krótszy o 10-30% czas koagulacji mleka

- większa o 20-100% zwięzłość powstałego skrzepu

- wyższa o 5-8% wydajność świeżego i dojrzałego sera (Parmezan, Cheddar, Camembert i Gouda)

- mniejsza zawartość komórek somatycznych i lepsza zdrowotność wymion

- lepszy odchów cieląt


2. BLG czyli beta-laktoglobulina. Jest to uznany jako drugi co do ważności marker genetyczny przydatności technologicznej mleka.

Buhaje z genotypem BLG: BB i AB przenoszą na potomstwo geny wpływające korzystnie na skład chemiczny i właściwości technologiczne mleka. Efekty działania markerów CASK i BLG uzupełniają się.


3. CSN2 czyli beta-kazeina (ß-kazeina). Występują trzy genotypy ß-kazeiny: A1A1, A2A2, A1A2. Allel A2 jest znany również jako marker wydajności białka.

Pierwotnie mleko krowie zawierało tylko ß-kazeinę A2A2. W wyniku selekcji na wysoką wydajność mleczną, w hodowli pojawiły się też krowy z allelem A1. Jest to on dodatnio skorelowany z bardzo wysoką mlecznością i niestety jest również najczęstszą przyczyną alergii na mleko krowie. ß-kazeina A1 nie jest całkowicie rozkładana przez organizm ludzki z powodu odrębności na 67. pozycji sekwencji aminokwasowej. Powstaje wtedy związek tzw. kazomorfina, który może mieć związek z wieloma chorobami i objawami autoimmunologicznych. Fakt ten spowodował, że zaczęto przywiązywać dużą wagę do selekcji buhajów z genotypem A2A2, aby mogły one cechę tę przekazać swoim córkom. Mleko od krów, które zawiera ß-kazeinę A2A2 jest łatwiej strawne, nie ma właściwości uczulających, jest prozdrowotne, zmniejsza ryzyko zachorowania ludzi na cukrzycę i choroby serca.

Buhaje z naszej stacji z genotypem ß-kazeiny A2A2 to:

Burnstyn, Floyd, Lady Lover, Lithium, Manhattan, Outlaw, Timeless, Cedric, Superman, Blackstar, Tumult, Lucrative, Juno, Jupiter, Albiorix, Jones, Jupiter, Spiderman, Super-Joc, Tomahawk, Malando, Norwin, Upswing, New Horizon, Sunflower.

Buhaje o genotypie k-kazeina BB – BLG BB – ß-kazeina A2A2 – są niezwykle rzadkie i powinny być szczególnie preferowane w inseminacji krów utrzymywanych w regionach intensywnej przetwórczości mleczarskiej zwłaszcza produkcji serów długodojrzewających. Przykładem buhaja, który zalicza się do tej grupy jest Manhattan.

Copyright © Kisamen, wszelkie prawa zastrzeżone

web design: www.corsario.pl